Shloka 1
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
/ ऑपनआक्रात बछ। आर: 2 पञ्चपज्चाशत्तमो< ध्याय: बलरामजीकी सलाहसे सबका कुरुक्षेत्रके समन््तपंचक तीर्थमें जाना और वहाँ हे तथा दुर्योधनमें गदायुद्धकी या वैशम्पायन उवाच एवं तदभवद् युद्ध तुमुलं जनमेजय । यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इस प्रकार वह तुमुल युद्ध हुआ, जिसके विषयमें अत्यन्त दुःखी हुए राजा धृतराष्ट्रने इस तरह प्रश्न किया
vaiśampāyana uvāca | evaṃ tad abhavad yuddhaṃ tumulaṃ janamejaya | yatra duḥkhānvitō rājā dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam ||
Вайшампаяна сказал: «О Джанамеджая, так разразилась та бурная битва; и царь Дхритараштра, подавленный скорбью, произнёс такие слова». Этот стих показывает войну не как зрелище, но как нравственную катастрофу, ближайшим плодом которой становится горе, вынуждающее слепого царя вопрошать о случившемся.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical aftermath of war: beyond victory or defeat, the immediate reality is sorrow and moral reckoning. Dhṛtarāṣṭra’s grief signals the cost of adharma-driven choices and sets up reflective questioning rather than triumphal narration.
Vaiśampāyana continues his narration to Janamejaya, stating that a fierce, chaotic battle has occurred. In response to what he hears (and the implied devastation), Dhṛtarāṣṭra—stricken with grief—begins to speak, introducing the next segment of dialogue.