Shloka 19
गदायुद्ध-समारम्भः
Commencement of the Mace-Duel Proceedings
Devanagari script
हेमदण्डथरो राजन् कमण्डलुधरस्तथा । कच्छपीं सुखशब्दां तां गृह्द वीणां मनोरमाम्,राजन्! महातपस्वी नारद जटामण्डलसे मण्डित हो सुनहरा चीर धारण किये हुए थे। उन्होंने कमण्डलु, सोनेका दण्ड तथा सुखदायक शब्द करनेवाली कच्छपी नामक मनोरम वीणा भी ले रखी थी
Transliteration
hemadaṇḍadharo rājan kamaṇḍaludharas tathā | kacchapīṃ sukhaśabdāṃ tāṃ gṛhītvā vīṇāṃ manoramām ||
Translation
Вайшампаяна сказал: «О царь, великий подвижник Нарада явился, неся золотой посох и камандалу; и он держал также прелестную вину по имени Каччхапи, звучание которой приятно». Эта картина подчёркивает власть мудреца: духовная дисциплина и священная музыка вместе возвещают совет, призванный укрепить умы среди смятения войны.
Word by Word
हेमदण्डधरःbearing a golden staff
हेमदण्डधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootहेमदण्डधर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कमण्डलुधरःbearing a water-pot (kamandalu)
कमण्डलुधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootकमण्डलुधर
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कच्छपीम्the lute named Kacchapī
कच्छपीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकच्छपी
FormFeminine, Accusative, Singular
सुखशब्दाम्sweet-sounding
सुखशब्दाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुखशब्दा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
गृह्यhaving taken
गृह्य:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
वीणाम्a vīṇā (lute)
वीणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीणा
FormFeminine, Accusative, Singular
मनोरमाम्charming/beautiful
मनोरमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनोरमा
FormFeminine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaN
NāradaK
King (rājan)H
hemadaṇḍa (golden staff)K
kamaṇḍaluK
Kacchapī vīṇāVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes