Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)

तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा वेदाभिधावताम्‌

teṣāṁ kṣudhāparītānāṁ naṣṭā vedābhidhāvatām

Вайшампаяна сказал: У тех людей, изнурённых голодом и мечущихся в поисках пропитания, исчезло чувство Веды — и память о выученном, и ясность, что направляет. В крайней нужде даже священное знание может померкнуть, показывая, как телесное страдание потрясает дисциплину и нравственную стойкость.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
क्षुधा-परितानाम्of those afflicted by hunger
क्षुधा-परितानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootक्षुधा-परित
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
नष्टाःperished / destroyed
नष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
वेदाःthe Vedas / sacred knowledges
वेदाः:
Karta
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Nominative, Plural
अभिधावताम्of (those) running towards / rushing
अभिधावताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअभि-धाव्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Veda (Vedic knowledge)

Educational Q&A

The verse highlights how severe physical deprivation—especially hunger—can overpower memory, discipline, and moral-spiritual orientation. It cautions that sustaining dharma often requires addressing basic human needs; otherwise, even learned people may lose clarity and restraint.

In the aftermath and strain of war, certain people are depicted as afflicted by hunger and rushing about for relief. In that desperate state, their Vedic learning/awareness is said to have been lost—an image of social and inner disintegration under extreme hardship.