Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
क्रौंच पर्वत शालवृक्षके तनोंसे भरा हुआ था। वहाँके वानर और हाथी संत्रस्त हो उठे थे
vaiśampāyana uvāca | krauñca-parvataḥ śāla-vṛkṣakaiḥ tanūbhiḥ paripūrṇa iva babhūva | tatra vānara-hastinaḥ saṃtrastā babhūvuḥ, pakṣiṇaḥ bhayākulā utpetuḥ, sarpāś ca dharaṇyāṃ nipetuḥ | golāṅgūla-jātīyā vānara-vṛṣabha-samūhāś ca ṛkṣa-samūhāś ca palāyanta, teṣāṃ cītkāraiḥ sa parvato nināda | hariṇānām ārta-nādaiḥ tasya parvatasya vana-prāntaḥ pratidhvanitaḥ | guhābhyo niṣkramya sahasā palāyamānaiḥ siṃhaiḥ śarabhaś ca sa parvataḥ śocanīyāṃ daśāṃ gataḥ, tathāpi suśobhana iva babhūva || vidyādharāḥ samutpetus tasya śṛṅga-nivāsinaḥ | kinnarāś ca samudvignāḥ śakti-pāta-ravoddhatāḥ ||
Вайшампаяна сказал: Гора Краунча казалась набитой деревьями шала, словно само её тело было ими сплошь уплотнено. Там обезьяны и слоны пришли в смятение; птицы, потрясённые страхом, взмыли в небо; змеи повалились на землю. Толпы длиннохвостых обезьян и стаи медведей бежали, и гора гудела от их криков. Лесные окраины отдавали эхом жалобные вопли оленей. Львы и шарабхи, внезапно вырвавшись из пещер и в ужасе бросившись бежать, сделали гору жалкой — и всё же в этом гибельном смятении она выглядела странно величавой. Видьядхары, жившие на её вершинах, и также киннары, встревоженные рёвом, возникшим от удара оружия шакти, поднялись и улетели ввысь.
वैशम्पायन उवाच
The verse underscores how violent conflict radiates beyond the battlefield: even forests, animals, and celestial beings are shaken. Ethically, it highlights war’s collateral suffering and the way adharma-driven destruction disturbs the natural and cosmic order.
A powerful weapon-strike (śakti) creates a terrifying roar and upheaval around Krauñca Mountain. Animals flee in panic, predators rush from caves, and even peak-dwelling Vidyādharas and Kinnaras take flight, showing the magnitude of the martial event.