Shloka 49
कुमाराभिषेकप्रश्नः — Inquiry into Kumāra (Skanda) Investiture at Sarasvatī
उस यज्ञके अन्तमें देवताओंके साथ दानवों, दैत्यों तथा राक्षसोंका महान् एवं भयंकर तारकामय संग्राम हुआ था, जिसमें स्कन्दने तारकासुरका वध किया था ।। सैनापत्यं लब्धवान् देवतानां महासेनो यत्र दैत्यान्तकर्ता | साक्षाच्चैवं न्यवसत् कार्तिकेय: सदा कुमारो यत्र स प्लक्षराज:,उसीमें दैत्यविनाशक महासेन कार्तिकेयने देवताओंका सेनापतित्व ग्रहण किया था। जहाँ वह पाकड़का श्रेष्ठ वृक्ष है, वहाँ साक्षात् कुमार कार्तिकेय इस तीर्थमें सदा निवास करते हैं
vaiśaṃpāyana uvāca |
tasya yajñasya ante devaiḥ sārdhaṃ dānavadaityarākṣasānāṃ mahān bhayaṅkaraś ca tārakāmayaḥ saṅgrāmo 'bhavat, yasmin skandena tārakāsuro hataḥ ||
saināpatyaṃ labdhavān devatānāṃ mahāseno yatra daityāntakartā |
sākṣāc caivaṃ nyavasat kārtikeyaḥ sadā kumāro yatra sa plakṣarājaḥ ||
Вайшампаяна сказал: По завершении того жертвоприношения разразилась великая и страшная, словно звёздная (tārakā-), битва между богами и данавами, дайтьями и ракшасами; в ней Сканда убил Таракасура. Там же Махасена Карттикея, губитель дайтьев, принял на себя должность военачальника войска богов; и там, где стоит плакша — царь деревьев, — говорится, что в этом священном броду воочию пребывает вечно юный Кумара Карттикея.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links sacred order (yajña and tīrtha) with the ethical necessity of protection: when destructive forces threaten the world, rightful authority is entrusted to a capable guardian (Kārtikeya as commander). It frames warfare as dharmic only when it serves the restraint of adharma and the safeguarding of cosmic and social stability.
At the end of a sacrifice, a fierce battle erupts between the gods and hostile beings (Dānavas, Daityas, Rākṣasas). Skanda/Kārtikeya kills Tārakāsura, receives the post of commander-in-chief of the gods, and is described as dwelling in person at a particular tīrtha marked by a foremost plakṣa tree.