Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा

Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage

जनमेजय उवाच उदपानं कथं ब्रह्मन्‌ कथं च सुमहातपा: । पतित: कि च संत्यक्तो भ्रातृभ्यां द्विजसत्तम,एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन्‌ श्रोतव्यं यदि मन्यसे । जनमेजयने पूछा--ब्रह्मन! उदपान तीर्थ कैसे हुआ? वे महातपस्वी त्रितमुनि उसमें कैसे गिर पड़े और द्विजश्रेष्ठ उनके दोनों भाइयोंने उन्हें क्यों वहीं छोड़ दिया था? क्या कारण था, जिससे वे दोनों भाई उन्हें कुएँमें ही त्यागकर घर चले गये थे? वहाँ रहकर उन्होंने यज्ञ और सोमपान कैसे किया? ब्रह्मन! यदि यह प्रसंग मेरे सुननेयोग्य समझें तो अवश्य मुझे बतावें

janamejaya uvāca | udapānaṁ kathaṁ brahman kathaṁ ca sumahātapāḥ | patitaḥ kiṁ ca saṁtyakto bhrātṛbhyāṁ dvijasattama, etad ācakṣva me brahman śrotavyaṁ yadi manyase |

Джанамеджая сказал: «О брахман, как тот колодец стал священной тиртхой? И как великий подвижник Трита упал в него? О лучший из дваждырождённых, почему два брата оставили его там — по какой причине они бросили его в колодце и ушли домой? И, пребывая там, как он совершил яджню и испил Сому? О брахман, если ты считаешь этот рассказ достойным слуха, поведай мне его».

जनमेजयःJanamejaya
जनमेजयः:
Karta
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
उदपानम्well (water-well)
उदपानम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदपान
FormMasculine, Accusative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
ब्रह्मन्O Brahmin (sage)
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुमहातपाःvery great ascetics
सुमहातपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-महा-तपस्
FormMasculine, Nominative, Plural
पतितःfallen
पतितः:
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Nominative, Singular
किम्what
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सन्त्यक्तःabandoned
सन्त्यक्तः:
TypeAdjective
Rootसन्त्यक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातृभ्याम्by (his) two brothers
भ्रातृभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Dual
द्विजसत्तमO best of twice-born
द्विजसत्तम:
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आचक्ष्वtell (me)
आचक्ष्व:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
FormImperative, Second, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
श्रोतव्यम्fit to be heard / worth hearing
श्रोतव्यम्:
TypeAdjective
Rootश्रु
FormNeuter, Nominative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
मन्यसेyou think / consider
मन्यसे:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, Second, Singular

जनमेजय उवाच

J
Janamejaya
A
a Brahmin narrator (addressed as brahman, dvijasattama)
A
a great ascetic (implied: Trita, in the surrounding episode)
T
two brothers (of the ascetic)
U
udapāna (well)
T
tīrtha (sacred ford)
Y
yajña (sacrifice)
S
Soma