Shloka 9
शल्यपर्व — चतुर्विंशोऽध्यायः | Śalya Parva, Chapter 24: Disruption of Kaurava Formations and the Elephant Encirclement
Devanagari script
दुर्योधनमिदं वाक््यं हृष्टरूपो विशाम्पते । कृतकार्यमिवात्मानं मन्यमानोअब्रवीन्नपम्,प्रजानाथ! तदनन्तर दुर्योधनको रथसेनामें खड़ा देख आपके सम्पूर्ण रथियोंका हर्ष बढ़ाता हुआ शकुनि अपनेको कृतार्थ-सा मानकर बड़े हर्षके साथ राजा दुर्योधनसे इस प्रकार बोला--
Translation
И тогда Шакуни, сияя от радости, обратился с этими словами к Дурьодхане, владыке людей. Считая себя словно уже исполнившим дело, он говорил, переполненный ликованием.
Word by Word
दुर्योधनम्Duryodhana (as the addressed/target person)
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हृष्ट-रूपःhaving a delighted appearance
हृष्ट-रूपः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट-रूप
FormMasculine, Nominative, Singular
विशाम्-पतेO lord of the people
विशाम्-पते:
Sampradana
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
कृत-कार्यम्one whose task is accomplished
कृत-कार्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत-कार्य
FormNeuter, Accusative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यमानःthinking, considering
मन्यमानः:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formशानच् (present active participle, parasmaipada sense), Masculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
नृपम्to the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes