Shloka 5
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
Devanagari script
न संधातुमनीकानि न च राजन् पराक्रमे । आसीदू् बुद्धि्हते शल्ये भूयो योधस्य कस्यचित्
Transliteration
na sandhātum anīkāni na ca rājan parākrame | āsīd buddhihate śalye bhūyo yodhasya kasyacit ||
Translation
Санджая сказал: «О царь, ни у одного воина рассудок не был сокрушён сильнее, чем у Шальи — ни при построении боевых порядков, ни в самом проявлении доблести. Его способность согласовывать войска и действовать с ясной воинской целью померкла более, чем у кого бы то ни было, показывая, как смятение в душе способно разрушить даже прославленную силу посреди войны.»
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
संधातुम्to arrange/compose (to set in order)
संधातुम्:
TypeVerb
Rootसंधा (धातु: धा) / संधातृ (कृदन्त-आधार)
FormInfinitive (tumun)
अनीकानिarmies/hosts (battle-formations)
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Accusative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पराक्रमेin valor/effort (in battle-initiative)
पराक्रमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Locative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd person, Singular, Parasmaipada
बुद्धिहतेwhen (he was) deprived of sense/with mind struck down
बुद्धिहते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootबुद्धिहत
FormMasculine, Locative, Singular
शल्येin/when Shalya
शल्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Locative, Singular
भूयःagain/more/further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
योधस्यof the warrior
योधस्य:
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Genitive, Singular
कस्यचित्of some (any) one
कस्यचित्:
TypePronoun
Rootक (किम्) + चित्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraŚ
ŚalyaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes