Shloka 47
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
निग्रहीतु प्रवृत्ता हि योधांश्षञान्यानवारयन् । महाराज! वे सभी सैनिक कुपित हो पाण्डव महारथी भीमसेनको पकड़नेकी चेट्टामें संलग्न हो गये और दूसरे योद्धाओंको भी आगे बढ़नेसे रोकने लगे ।। अक्रुध्यत रणे भीमस्तैस्तदा पर्यवस्थितै:
nigrahītuṃ pravṛttā hi yodhāṃś cānyān avārayan | mahārāja! te sarve sainikāḥ kupitāḥ pāṇḍava-mahārathiṃ bhīmasenaṃ grahītuṃ ceṣṭāyāṃ saṃlagnā abhavan, anyān yodhān api cāgre gantuṃ nivārayām āsuḥ || akrudhyata raṇe bhīmas tais tadā paryavasthitaiḥ |
Санджая сказал: О царь, те воины, вознамерившись сдержать его, стали также преграждать путь другим. Все ратники, воспылав гневом, бросились схватить Бхимасену — великого колесничего-бойца Пандавов, — и удерживали прочих, не давая им продвигаться вперёд. Тогда, среди сражения, Бхима вспыхнул яростью на тех, кто окружил его и встал против него.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and group hostility intensify violence: when many attempt to restrain or humiliate a single warrior, the situation escalates into fiercer retaliation. Ethically, it illustrates the battlefield tension between restraint (nigraha) and wrath (krodha), and how collective aggression can provoke disproportionate conflict.
Kaurava soldiers and warriors, enraged, try to seize Bhima and simultaneously block other fighters from advancing. Surrounded and confronted, Bhima’s anger rises in the battle, setting the stage for a forceful counteraction.