Shloka 27

Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)

Devanagari script

ततः प्रहर्ष: सैन्यानां पुनरासीत्‌ तदा मृथे । पज्चालानां सोमकानां मत्स्यानां च विशेषत:,तदनन्तर उस युद्धस्थलमें पुनः पाण्डव-सैनिकों विशेषतः पांचालों, सोमकों और मत्स्यदेशीय योद्धाओंके मनमें महान्‌ हर्षोल्लास छा गया

Transliteration

tataḥ praharṣaḥ sainyānāṃ punar āsīt tadā mṛdhe | pāñcālānāṃ somakānāṃ matsyānāṃ ca viśeṣataḥ ||

Translation

Санджая сказал: Тогда на поле брани вновь поднялась волна воодушевления среди войск — особенно в стане Пандавов, и прежде всего у панчалов, сомаков и воинов Матсьи.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• प्रहर्षः: joy, exhilaration
• प्रहर्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सैन्यानाम्: of the armies / of the soldiers
• सैन्यानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय

• आसीत्: was / arose
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• तदा: at that time
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय

• मृथे: in the battle
• मृथे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मृध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• पाञ्चालानाम्: of the Panchalas
• पाञ्चालानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सोमकानाम्: of the Somakas
• सोमकानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सोमक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• मत्स्यानाम्: of the Matsyas
• मत्स्यानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय; विशेष-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Pāṇḍava army
• Pāñcālas
• Somakas
• Matsyas
• battlefield

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even amid the harshness of war, collective morale strongly shapes action: renewed confidence and unity among allies can restore resolve to pursue what they believe to be their dharmic cause.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that on the battlefield the Pāṇḍava side experiences renewed exhilaration—particularly the Pāñcāla, Somaka, and Matsya contingents—indicating a turning of spirit and momentum in their ranks.