Shloka 17
अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
Devanagari script
उपासत द्विजा: पूर्वमर्थहेतोर्यमी श्वरम् उपासते च तं हाद्य क्रव्यादा मांसहेतव:,पहले बहुत-से ब्राह्मण धनकी प्राप्तिके लिये जिन नरेशके पास बैठे रहते थे, उन्हींके समीप आज मांसके लिये मांसाहारी जन्तु बैठे हुए हैं
Transliteration
upāsata dvijāḥ pūrvam arthahator yamīśvaram | upāsate ca taṃ hādya kravyādā māṃsahetavaḥ ||
Translation
Крипа сказал: «Прежде многие брахманы сидели при том царе ради богатства и покровительства. Но ныне, на том же месте, возле него сидят пожиратели плоти, влекомые одной лишь добычей мяса.»
Word by Word
उपासतthey sat near / attended
उपासत:
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
द्विजाःBrahmins (twice-born)
द्विजाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Nominative, Plural
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
अर्थ-हेतोःfor the sake of wealth
अर्थ-हेतोः:
Apadana
TypeNoun
Rootअर्थ-हेतु
FormMasculine, Genitive, Singular
यमीश्वरम्the lord of restraint (the king)
यमीश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयमीश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
उपासतेthey sit near / attend
उपासते:
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd, Plural, Atmanepada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तम्him / that one
तम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
हाद्यtoday/now (as read; likely 'अद्य')
हाद्य:
TypeIndeclinable
Rootहाद्य
क्रव्यादाःflesh-eaters
क्रव्यादाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रव्याद
FormMasculine, Nominative, Plural
मांस-हेतवःthose whose motive is meat / for the sake of meat
मांस-हेतवः:
Karta
TypeNoun
Rootमांस-हेतु
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
कृप उवाच
Characters & Entities
K
Kṛpa (speaker)D
dvijāḥ (brahmins)Ī
īśvara/nṛpa (the king/ruler, implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes