Shloka 19

Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)

Devanagari script

कूर्मनक्रमुखा श्वैव शिशुमारमुखास्तथा । महामकरवक्त्राश्ष॒ तिमिवक्त्रास्तथैव च,इसी प्रकार बहुत-से गण कछुए, नाकें, सूँस, बड़े-बड़े मगर, तिमि नामक मत्स्य, मोर, क्रौंच (कुरर), कबूतर, हाथी, परेवा तथा मदगु नामक जलपक्षीके समान मुखवाले थे

Transliteration

kūrma-nakra-mukhāś caiva śiśumāra-mukhās tathā | mahā-makara-vaktrāś ca timi-vaktrās tathaiva ca ||

Translation

Санджая сказал: «Были также многие отряды с лицами, похожими на черепах и крокодилов, и также с лицами, как у шишумар (речных дельфинов). У одних были разинутые пасти великих макар, у других — пасти, как у рыбы тими.»

Word by Word

कूर्मtortoises

नक्रcrocodiles

मुखाःfaces/mouthed (having faces)

श्वैवdolphins/porpoises (śiśumāra-type aquatic animals; reading uncertain)

शिशुमारdolphins/porpoises

मुखाःfaces/mouthed (having faces)

तथाthus/also

महामकरgreat makaras (large sea-monsters/crocodiles)

वक्त्राःfaces/mouthed (having mouths)

तिमिtimi-fish/whales

वक्त्राःfaces/mouthed (having mouths)

तथाthus/also

एवindeed/just

चand

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

kūrma (tortoise)

nakra (crocodile)

śiśumāra (river-dolphin)

makara (sea-monster)

timi (great fish)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes