अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः
Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रहर्तव्यं रिपोर्बलम् । 'शत्रुओंकी सेना यदि बहुत थक गयी हो, तितर-बितर हो गयी हो, भोजन कर रही हो, कहीं जा रही हो अथवा किसी स्थानविशेषमें प्रवेश कर रही हो तो भी विपक्षियोंको उसपर प्रहार करना ही चाहिये ।। ५३ ई || निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा नष्टप्रणायकम्
prasthāne vā praveśe vā prahartavyaṃ ripor balam | nidrārtam ardharātre ca tathā naṣṭa-praṇāyakam ||
Санджая сказал: «Выступают ли вражеские силы или входят в какое-либо место — их следует поражать. Так же и когда их одолевает сон среди ночи, и когда они лишены предводителя и пребывают в смятении, их надлежит атаковать.»
संजय उवाच
The verse articulates a hard-edged wartime maxim: strike the enemy when they are vulnerable—during movement, entry, midnight sleep, or when leaderless. It highlights the tension between strategic expediency and the moral boundaries of righteous warfare (dharma-yuddha).
In Sauptika Parva, Sañjaya reports counsel that justifies attacking an enemy force even at moments of fatigue, confusion, or sleep—language that anticipates the nocturnal assault central to this parva’s events.