Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अक्षविजय-प्रसङ्गः

Escalation of Wagers and Shakuni’s Repeated Declarations of Victory

राजा धृतराष्ट्रने कुरुकुलको आनन्दित करनेवाले युधिष्ठिर तथा भीमसेन आदि अन्य चारों पाण्डवोंका मस्तक सूँघा ।।

vaiśampāyana uvāca |

rājā dhṛtarāṣṭraḥ kuru-kula-kānandita-karaṇe yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ cānyaṃś ca catvāraḥ pāṇḍavān mūrdhānam āghrāya |

tato harṣaḥ samabhavat kauravāṇāṃ viśāṃ-pate |

tān dṛṣṭvā puruṣa-vyāghrān pāṇḍavān priya-darśanān janamejaya ||

Вайшампаяна сказал: Царь Дхритараштра, радость рода Куру, с любовью обнюхал головы Юдхиштхиры, Бхимасены и прочих Пандавов. Тогда, о владыка людей, Джанамеджая, увидев прибытие тех Пандавов — героев, подобных тиграм, приятных взору и любимых, — кауравы исполнились великой радости.

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formindeclinable (ablatival adverb)
हर्षःjoy
हर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्ष
Formmasculine, nominative, singular
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
TypeVerb
Rootसम्-भू
Formimperfect (laṅ), 3rd person, singular, parasmaipada
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
Formmasculine, genitive, plural
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
Formmasculine, vocative, singular
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formabsolutive (क्त्वा), indeclinable
पुरुषव्याघ्रान्tigers among men / best of men
पुरुषव्याघ्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुषव्याघ्र
Formmasculine, accusative, plural
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formmasculine, accusative, plural
प्रियदर्शनान्pleasant to behold
प्रियदर्शनान्:
TypeAdjective
Rootप्रियदर्शन
Formmasculine, accusative, plural
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
Formmasculine, vocative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kuru dynasty
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīmasena
P
Pāṇḍavas
K
Kauravas
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse highlights the dharmic surface of royal and familial conduct—showing respect, affection, and welcome to kinsmen. It also invites reflection on how outward propriety can coexist with unspoken political rivalry, a recurring ethical tension in the epic.

Dhṛtarāṣṭra greets the Pāṇḍavas with an affectionate gesture (smelling their heads), and the Kauravas feel joy upon seeing the heroic, pleasing-to-behold Pāṇḍavas arrive at court, as narrated by Vaiśampāyana to King Janamejaya.