Shloka 4

युधिष्ठिरस्य द्यूते द्रव्यवर्णनम्

Yudhiṣṭhira’s Enumeration of Stakes in the Dice Match

Devanagari script

अथ यज्ञविभूतिं तां काड्क्षसे भरतर्षभ । ऋषत्विजस्तव तन्वन्तु सप्ततन्तुं महाध्वरम्‌,भरतश्रेष्ठ।! यदि तुम उस यज्ञ-वैभवको पानेकी अभिलाषा रखते हो तो ऋत्विजलोग तुम्हारे लिये भी गायत्री आदि सात छन्दरूपी तन्तुओंसे युक्त राजसूय महायज्ञका अनुष्ठान करा देंगे

Transliteration

atha yajña-vibhūtiṁ tāṁ kāṅkṣase bharatarṣabha | ṛṣitvijaḥ tava tanvantu saptatantuṁ mahādhvaram ||

Translation

Дхритараштра сказал: «О бык среди Бхаратов, если ты желаешь того блеска и благоденствия, что рождаются от жертвоприношения, пусть риши-жрецы (ṛtvij) совершат для тебя великое царское действо — могучую жертву, “сотканную семью нитями”, то есть священными размерами, такими как Гаятри.»

Word by Word

• अथ: then/now
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• यज्ञ-विभूतिम्: the sacrificial magnificence/prosperity
• यज्ञ-विभूतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञविभूति
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• काङ्क्षसे: you desire/seek
• Type: Verb
• Root: काङ्क्ष्
• Form: Present, Second, Singular, Atmanepada

• भरत-ऋषभ: O bull among the Bharatas
• Type: Noun
• Root: भरतऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• ऋषि-त्विजः: the sage-priests (ṛtviks)
• ऋषि-त्विजः: Karta
• Type: Noun
• Root: ऋषित्विज्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तव: of you/for you
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Genitive, Singular

• तन्वन्तु: let them perform/extend
• Type: Verb
• Root: तन्
• Form: Imperative, Third, Plural, Parasmaipada

• सप्त-तन्तुम्: seven-threaded (having seven strands)
• Type: Adjective
• Root: सप्ततन्तु
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• महाध्वरम्: the great sacrifice
• महाध्वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महाध्वर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• भरत-श्रेष्ठ: O best of the Bharatas
• Type: Noun
• Root: भरतश्रेष्ठ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

घतरयाट्र उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Bharatarṣabha (honorific addressee)
• ṛṣitvijaḥ (seer-priests)
• yajña
• mahādhvara
• saptatantu (seven sacred metres, e.g., Gāyatrī)