Shloka 48
Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
Devanagari script
अभुक्तं भुक्तवद् वापि सर्वमाकुब्जवामनम् । अभुज्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद् विशाम्पते
Translation
О владыка людей! На том жертвоприношении Яджнасени (Драупади) каждый день не вкушала пищи прежде других: она сама следила за тем, чтобы — от горбатых и карликов до всех людей — было видно, кто уже поел, а кто ещё не получил еды.
Word by Word
अभुक्तम्uneaten
अभुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-भुक्त (भुज् धातु से क्त प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भुक्तवत्as if eaten / like eaten
भुक्तवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootभुक्तवत्
FormNeuter (agreeing with सर्वम्), Nominative/Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सर्वम्everything; all (persons collectively)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
आकुब्जवामनम्including the hunchbacked and the dwarfs
आकुब्जवामनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-कुब्ज-वामन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अभुज्जानाnot eating (herself)
अभुज्जाना:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-भुज् (भुज् धातु) + शानच् (वर्तमान कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
याज्ञसेनीYajñasenī (Draupadī)
याज्ञसेनी:
Karta
TypeNoun
Rootयाज्ञसेनी
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रत्यवैक्षत्she looked after / checked / observed
प्रत्यवैक्षत्:
TypeVerb
Rootप्रति-अव-ईक्ष् (धातु: ईक्ष्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्-पति
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes