Shloka 15

Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity

Devanagari script

कैलासकूटप्रतिमं वृषभे5वस्थितं शिवम्‌ । निरीक्षमाणं सततं पितृराजाश्रितां दिशम्‌,“उन भगवान्‌ शिवकी कान्ति कैलासशिखरके समान उज्ज्वल होगी। वे वृषभपर आरूढ़ हुए सदा दक्षिण दिशाकी ओर देख रहे होंगे

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | kailāsakūṭapratimaṃ vṛṣabhe ’vasthitaṃ śivam | nirīkṣamāṇaṃ satataṃ pitṛrājāśritāṃ diśam |

Translation

Вайшампаяна сказал: «(Он увидел) Шиву, сияющего, как вершина горы Кайласа, восседающего на быке и непрестанно взирающего на южную сторону — область, подвластную Владыке предков (Яме).»

Word by Word

• कैलासकूटप्रतिमम्: like the peak of Kailāsa
• कैलासकूटप्रतिमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कैलासकूट-प्रतिम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• वृषभे: on the bull
• वृषभे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वृषभ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• अवस्थितम्: seated/standing, stationed
• अवस्थितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अवस्था (अव + √स्था)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शिव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• निरीक्षमाणम्: looking at, observing
• निरीक्षमाणम्: Karma
• Type: Verb
• Root: नि + √ईक्ष्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सततम्: constantly
• Type: Indeclinable
• Root: सतत

• पितृराजाश्रिताम्: resorted to/associated with the lord of the Pitṛs (Yama)
• पितृराजाश्रिताम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पितृराज-आश्रित
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• दिशम्: direction (quarter)
• दिशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दिश्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Śiva
• Kailāsa
• Vṛṣabha (Nandin)
• Southern direction (Dakṣiṇā diś)
• Pitṛrāja (Yama)