Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

तां त्वयापि हतां भीष्म कन्यां नैषितवान्‌ यतः । भ्राता विचित्रवीर्यस्ते सतां मार्गमनुछित:,भीष्म! तुम्हारे द्वारा अपहरण की गयी उस काशिराजकी कन्याको तुम्हारे भाई विचित्रवीर्यने अपनानेकी इच्छा नहीं की, क्योंकि वे सन्मार्गपर स्थित रहनेवाले थे

tāṃ tvayāpi hatāṃ bhīṣma kanyāṃ naiṣitavān yataḥ | bhrātā vicitravīryas te satāṃ mārgam anucchitaḥ ||

О Бхишма, хотя ты и увез ту деву, твой брат Вичитравирья не принял ее в жены, ибо он держался праведного пути, которому следуют добродетельные.

ताम्that (her)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Instrumental, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हताम्seized/forcibly taken (lit. struck)
हताम्:
TypeAdjective
Rootहन्
FormFeminine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)
भीष्मO Bhishma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Vocative, Singular
कन्याम्maiden/princess
कन्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एषितवान्desired/sought
एषितवान्:
TypeVerb
Rootइष्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
यतःbecause/since
यतः:
TypeIndeclinable
Rootयतः
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
विचित्रवीर्यःVichitravirya
विचित्रवीर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootविचित्रवीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सताम्of the good/virtuous
सताम्:
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
मार्गम्path/way
मार्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुचितःconforming to/following
अनुचितः:
TypeAdjective
Rootअनुचित
FormMasculine, Nominative, Singular
भीष्मO Bhishma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Vocative, Singular

शिशुपाल उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śiśupāla
V
Vicitravīrya
K
Kāśirāja
K
Kāśī (implied by Kāśirāja)
T
the Kāśi princess (kanyā)

Educational Q&A

The verse frames ethical legitimacy in marriage: even if a woman is obtained by force, a righteous person should not accept what violates the moral path of the virtuous (satām mārga).

Śiśupāla addresses Bhīṣma, accusing him regarding the abduction of a Kāśi princess and asserting that Vicitravīrya refused to marry her because he adhered to righteous conduct.