Previous Verse

Shloka 1936

त्वद्बुद्ध्या निहते कर्णे हता गोविन्द सर्वथा । “गोविन्द! भीष्म, द्रोण, कर्ण, महात्मा गौतमवंशी कृपाचार्य तथा इनके पीछे चलनेवाले जो और भी बहुत-से शूरवीर हैं और रहे हैं, आपकी बुद्धिसे आज कर्णके मारे जानेपर उन सबका वध हो गया, ऐसा मैं मानता हूँ”

tvadbuddhyā nihate karṇe hatā govinda sarvathā |

Санджая сказал: «О Говинда! Когда Карна был сражён твоим направляющим разумом, я считаю, будто бы все они были сражены: Бхишма, Дрона, Карна, великий Крипачарья из рода Гаутамы и многие иные доблестные воины, следовавшие за ними. Ибо с падением Карны сегодня твой совет положил конец всей той ратной силе».

त्वत्of you/your
त्वत्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, षष्ठी, एकवचन
बुद्ध्याby (your) intellect/strategy
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
निहतेwhen (he) was slain
निहते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कर्णेin/when Karna (was slain)
कर्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
हताःare slain/are as good as slain
हताः:
Karta
TypeVerb
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
गोविन्दO Govinda
गोविन्द:
Sampradana
TypeNoun
Rootगोविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सर्वथाentirely/in every way
सर्वथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formtrue

संयज उवाच

S
Sañjaya
G
Govinda (Kṛṣṇa)
K
Karṇa
B
Bhīṣma
D
Droṇa
K
Kṛpācārya (Kṛpa)
O
other heroic warriors (anuyāyinaḥ/ followers implied)

Educational Q&A

The verse highlights the moral and practical power of right counsel: when a pivotal champion falls through guided strategy, an entire war-effort collapses. It frames Kṛṣṇa’s बुद्धि (intelligence/counsel) as decisive agency shaping outcomes, raising reflection on responsibility, dharma in warfare, and the ethical weight of strategic guidance.

After Karṇa’s death, Sañjaya addresses Kṛṣṇa as Govinda and interprets the event as a total defeat of the Kaurava martial leadership. He lists earlier fallen stalwarts (Bhīṣma, Droṇa) and includes Kṛpa and other followers, asserting that Karṇa’s fall—enabled by Kṛṣṇa’s guidance—signals the effective end of their fighting strength.