Shloka 44

Devanagari script

त॑ चापि दग्ध्वा तपनीयचित्रं किरीटमाकृष्य तदर्जुनस्य । इयेष गन्तुं पुनरेव तूणं दृष्टश्न कर्णेन ततो5ब्रवीत्‌ तम्‌,अर्जुनका वह मुकुट सुवर्णमय होनेके कारण विचित्र शोभा धारण करता था। उसे खींचकर अपनी विषाग्निसे दग्ध करके वह सर्प पुन: कर्णके तरकसमें घुसना ही चाहता था कि कर्णकी दृष्टि उसपर पड़ गयी। तब उसने कर्णसे कहा--

Transliteration

taṁ cāpi dagdhvā tapanīya-citraṁ kirīṭam ākṛṣya tad arjunasya | iyeṣa gantuṁ punar eva tūṇaṁ dṛṣṭaś ca karṇena tato 'bravīt tam ||

Translation

Санджая сказал: Схватив корону Арджуны — яркую, пёструю от блеска очищенного золота, — змей опалил её огнём своего яда. Затем он хотел вновь скользнуть в колчан Карны; но Карна заметил его, и змей заговорил с ним. Этот миг показывает, как в ярости сражения скрытые силы и личная вражда вторгаются в долг воина, и как бдительность становится нравственной необходимостью в войне, где обман и внезапные повороты — постоянны.

Word by Word

• {'taṁ (tam)': 'him/that (referring to the crown/that object in context)', 'cāpi': 'and also', 'dagdhvā': 'having burned/scorched', 'tapanīya': 'refined gold', 'citra': 'variegated, wondrous, ornate', 'kirīṭa': 'crown, diadem, helmet-crest', 'ākṛṣya': 'having pulled/dragged, having seized', 'tad': 'that', 'arjunasya': 'of Arjuna', 'iyeṣa': 'he desired/wished/intended', 'gantum': 'to go', 'punar eva': 'again indeed', 'tūṇam': 'quiver', 'dṛṣṭaḥ': 'seen/noticed', 'karṇena': 'by Karṇa', 'tataḥ': 'then/thereupon', 'abravīt': 'said/spoke', 'viṣāgni (implied by context)': 'fire of venom

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Arjuna
• Karṇa
• serpent (Nāga)
• kirīṭa (Arjuna’s crown)
• tūṇa (Karṇa’s quiver)