अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
दुर्योधनस्थ चाकूतं तृषितस्येव विप्रुष: । जैसे पंगु मनुष्यके लिये रास्ता चलना कठिन है, दरिद्रका मनोरथ पूर्ण होना असम्भव है तथा जलकी कुछ ही बूँदें जैसे प्यासेकी प्यास बुझानेमें असमर्थ हैं, उसी प्रकार दुर्योधनका अभिप्राय असम्भव अथवा सफलतासे कोसों दूर है ।। अन्यथा चिन्तितं कार्यमन्यथा तत् तु जायते
dhṛtarāṣṭra uvāca | duryodhanasya cākūtaṃ tṛṣitasyeva vipruṣaḥ | yathā paṅgu-manūṣyasya pathi gamanaṃ duṣkaraṃ yathā daridrasya manorathaḥ pūrṇo bhavitum aśakyaḥ yathā ca jalasya alpa-vipruṣo na tṛṣṇāṃ śamayituṃ śaknuvanti tathā duryodhanābhiprāyaḥ asambhavo vā saphalatayā kośa-dūraḥ || anyathā cintitaṃ kāryam anyathā tat tu jāyate ||
Дхритараштра сказал: «Намерение Дурьодханы — как несколько капель воды для жаждущего: они не утолят жажды. Как хромому трудно пройти дорогу и как желание бедняка невозможно исполнить, так и замысел Дурьодханы либо недостижим, либо на многие поприща далёк от успеха. Ибо задуманное оборачивается иначе; дело рождается не так, как его воображают.»
धृतराष्ट उवाच
Human plans, especially those driven by pride and unrighteous intent, often fail; outcomes arise ‘otherwise’ due to forces beyond one’s control—dharma, consequence, and fate—so one should act with humility and ethical clarity rather than overconfidence.
In Karṇa Parva, Dhṛtarāṣṭra reflects anxiously on the war’s course and judges Duryodhana’s resolve as unlikely to succeed, comparing it to inadequate means (a few drops for a thirsty man) and stating that events do not unfold as one intends.