Shloka 113
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
परिभूत: कथं सूत परै: शक्ष्यामि जीवितुम् अब मैं मन्दबुद्धि मानव सबके लिये शोचनीय होकर दीन-दुःखी मनुष्योंके समान जीवन बिताऊँगा। सूत! मैं ही पहले सब लोगोंके सम्मानका पात्र था; किंतु अब शत्रुओंसे अपमानित होकर कैसे जीवित रह सकूँगा?
paribhūtaḥ kathaṃ sūta paraiḥ śakṣyāmi jīvitum
Дхритараштра сказал: «О Су́та, если другие унизили меня, как я смогу жить дальше? Теперь я, тупоумный, должен буду проводить дни как жалкий, нищий и несчастный человек, страдая, как самые убогие. О Су́та, некогда я был предметом всеобщего почтения; но ныне, обесчещенный врагами, как мне вынести жизнь?»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how attachment to status and public honor intensifies suffering when fortune turns. Dhṛtarāṣṭra’s anguish points to the ethical consequence of earlier failures in dharma—when a ruler neglects justice and restraint, the eventual collapse brings not only loss but also public disgrace, which becomes psychologically unbearable.
In the Karṇa Parva frame-dialogue, Dhṛtarāṣṭra speaks to Sañjaya (addressed as Sūta). Overwhelmed by reports of the war’s course and its humiliations, he laments that he—once honored as king—must now live as a pitiable, defeated man, dishonored by enemies.