Previous Verse

Shloka 693

निपपात तदा भूमौ किंचित्प्राणो नराधिप: । बलवान शत्रुके द्वारा अत्यन्त घायल किया हुआ शत्रुसूदन राजा शकुनि तत्काल पृथ्वीपर गिर पड़ा। उस समय उसमें जीवनका कुछ-कुछ लक्षण शेष था

nipapāta tadā bhūmau kiñcit-prāṇo narādhipaḥ | balavān śatruke dvārā atyanta-ghāyala-kṛtaḥ śatrusūdanaḥ rājā śakuniḥ tatkālaṃ pṛthivīpar girāḥ paḍā | tasmin samaye tasmin jīvanasya kiñcit-kiñcil-lakṣaṇaṃ śeṣam āsīt |

Санджая сказал: Тогда царь пал на землю, и в нём оставался лишь слабый остаток жизни. Сокрушённый могучим врагом и тяжко израненный, царь Шакуни — некогда неумолимый губитель противников — рухнул на землю. Эта картина подчёркивает нравственную тяжесть войны: и доблесть, и хитроумие оказываются повержены, и даже самые грозные вершители распри сводятся к хрупким признакам дыхания.

निपपातfell down
निपपात:
Karta
TypeVerb
Rootपत् (नि + पत्)
Formलिट् (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
किंचित्a little, somewhat
किंचित्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
प्राणःlife-breath, life
प्राणः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नराधिपःking (lord of men)
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śakuni
E
Earth/ground (bhūmi/pṛthivī)

Educational Q&A

The verse highlights the impermanence of power and the moral weight of warfare: even celebrated ‘slayers of enemies’ are subject to downfall, and violence culminates in suffering and vulnerability.

Sañjaya reports that King Śakuni, grievously wounded by a powerful opponent, collapses to the ground with only slight signs of life remaining.