कर्णपुत्रवधः (The Fall of Vṛṣasena) — Karṇa Parva, Adhyāya 62
(हते हास्मिन् ध्रुवं पार्थ: स्वाञ्जेष्यति नो रथान् | तस्मिन् हि धार्तराष्ट्रस्य निहते तु ध्रुवी जय: ।।
sañjaya uvāca |
hate hāsmin dhruvaṃ pārthaḥ svāñ jeṣyati no rathān |
tasmin hi dhārtarāṣṭrasya nihate tu dhruvī jayaḥ ||
dhvajo 'sau dṛśyate tasya rocamāno 'ṃśumān iva |
enaṃ jahi mahābāho kiṃ te hatvā yudhiṣṭhiram ||
śaṅkhayor dhyāyatoḥ śabdaḥ sumahān eṣa kṛṣṇayoḥ ||
Санджая сказал: «Если будет убит этот, Партха (Арджуна) несомненно одолеет всех наших колесничих-воителей. Но если будет убит Арджуна, тогда победа сына Дхритараштры (Дурьодханы) станет неизбежной. Смотри — виден его стяг, сияющий, как солнце. Порази его, о могучерукий; какая тебе выгода убивать Юдхиштхиру? И вот поднимается великий гул — раскатистый звук раковин двух Кришн (Кришны и Арджуны), когда они устремляют помыслы к битве.»
संजय उवाच
The verse highlights a pragmatic wartime calculus: the outcome is framed as hinging on Arjuna’s survival. It also shows how leaders and counselors prioritize decisive targets over symbolic or emotionally satisfying kills, revealing the ethical strain where victory is pursued through strategic elimination rather than righteous proportionality.
Sañjaya reports counsel given on the battlefield: Arjuna is identified as the pivotal warrior whose death would secure Duryodhana’s victory. Arjuna’s radiant banner is spotted as a battlefield marker, and the speaker urges focusing on Arjuna rather than killing Yudhiṣṭhira. The scene is punctuated by the thunderous conch-sound of Kṛṣṇa and Arjuna, signaling renewed engagement.