Shloka 56
कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा
Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying
Devanagari script
प्रत्युदुगम्य जवेनाशु साश्वारोहांस्तदारिहा । विविधान् विचरन् मार्गान् गदया समपोथयत्
Transliteration
pratyudugamya javenau s01bv01roh01s tad01rih01 | vividh01n vicaran m01rg01n gaday01 samapothayat ||
Translation
Санджая сказал: Тогда тот, кто губит врагов, тотчас ринулся вперёд с великой быстротой и встретил всадников лицом к лицу. Мчась по разным проходам на поле брани, он сокрушал их своей палицей, разрывая построения одной лишь силой и неотступной погоней.
Word by Word
प्रत्युद्गम्यhaving gone forth to meet
प्रत्युद्गम्य:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-गम्
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, अव्यय (पूर्वक्रिया)
जवेनwith speed
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
Formपुं, तृतीया, एकवचन
आशुquickly
आशु:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआशु
Formtrue
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अश्वारोहान्horsemen
अश्वारोहान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वारोह
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
Formtrue
अरिहाslayer of foes
अरिहा:
Karta
TypeNoun
Rootअरिहन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
विविधान्various
विविधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
विचरन्moving about, traversing
विचरन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-चर्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
मार्गान्paths, routes
मार्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
गदयाwith a mace
गदया:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
Formस्त्री, तृतीया, एकवचन
समपोथयत्he smashed, battered down
समपोथयत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-अप-उथ्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
sa f1jayaA
arih01 (unnamed foe-slayer)A
a5bv01roh01 (mounted warriors)G
gad01 (mace)M
m01rga (battlefield paths/lanes)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes