काकोपमोपदेशः
The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa
निपतन्ती महोल्केव व्यराजच्छिखिसंनिभा । सुवर्णमय दण्डवाली वह शक्ति आकाशसे गिरती हुई बड़ी भारी उल्काके समान महान् शब्दके साथ गिर पड़ी। उस समय वह अग्निके तुल्य प्रकाशित हो रही थी ।।
nipatantī maholkeva vyarājacchikhisaṃnibhā | suvarṇamaya-daṇḍavālī sā śaktir ākāśāt girtī huī baṛī bhārī ulkāke samān mahān śabdake sāth gir paṛī | tasmin samaye sā agni-tulya prakāśit ho rahī thī || śakti-vinihatāṃ dṛṣṭvā putras tava viśāmpate
Санджая сказал: То копьё, украшенное золотым древком, рухнуло с неба с могучим грохотом — словно огромный метеор, — пылая, как огонь. Увидев, как это оружие поражает свою цель, о Вишампати, владыка народа, твой сын (Дурьодхана) отозвался на это зрелище. Эта сцена подчёркивает страшный разгон войны: стоит выпустить могучее оружие — и его сила становится подобной судьбе, а свидетели вынуждены встретиться лицом к лицу с последствиями яростной решимости.
संजय उवाच
The verse highlights the ethical weight of martial action: once destructive power is unleashed, it moves with an almost inevitable force, compelling leaders and heirs to face the consequences of their choices. It implicitly warns that ambition and wrath in war generate outcomes that cannot be easily recalled or morally escaped.
Sañjaya describes a spear with a golden shaft hurtling down from the sky like a blazing meteor, falling with a tremendous sound. He then notes that, upon seeing someone struck down by that spear, Dhṛtarāṣṭra’s son (Duryodhana) responds—marking a dramatic moment in the battle’s unfolding.