Shloka 30
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
इस प्रकार उन श्रेष्ठ पाण्डव महारथियोंने आपके हाथियोंका संहार करके देखा कि आपकी सेना किनारा तोड़कर बहनेवाली नदीके समान सब ओर भाग रही है ।। तां ते सेनां समालोड्य पाण्डुपुत्रस्य सैनिका: । विक्षोभयित्वा च पुन: कर्ण समभिदुद्रुवु:,पाण्डुपुत्र युधिष्ठिके उन सैनिकोंने आपकी उस सेनाको मथकर उसमें हलचल पैदा करके पुन: कर्णपर धावा किया
sañjaya uvāca |
iti prakāraṃ te śreṣṭhāḥ pāṇḍavā mahārathāḥ hastināṃ saṃhāraṃ kṛtvā dadṛśuḥ tava senāṃ nadīm iva kūlaṃ bhittvā sarvato dhāvamānām ||
tāṃ te senāṃ samāloḍya pāṇḍuputrasya sainikāḥ |
vīkṣobhayitvā ca punaḥ karṇaṃ samabhidudruvuḥ ||
Санджая сказал: «Так те первейшие махаратхи Пандавов, истребив твоих боевых слонов, увидели, что твое войско, прорвав пределы строя, бежит во все стороны, словно река, разлившаяся после прорыва берегов. Взбаламутив и потрясши твои силы, воины сына Панду вновь устремились прямо на Карну.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethical lesson of warfare: when discipline and cohesion collapse, a force becomes vulnerable regardless of size. It also reflects the kṣatriya ideal of pressing advantage decisively, while implying that leadership failures can precipitate collective ruin.
After the Pandava great warriors destroy the Kaurava elephants, Sanjaya reports that Duryodhana’s army (addressed as 'your army') breaks formation and flees in all directions. The Pandava soldiers then churn through the disordered ranks and charge again toward Karna.