Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः

Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End

पुण्ड्स्यापततो नागं चलन्तमिव पर्वतम्‌ | सहदेव: प्रयत्नास्तै्नाराचैरहनत्‌ त्रिभि:,दूसरी ओर पुण्ड्रराज आक्रमण कर रहे थे। उनका हाथी चलते-फिरते पर्वतके समान जान पड़ता था। सहदेवने प्रयत्नपूर्वक चलाये हुए तीन नाराचोंद्वारा उसे घायल कर दिया

puṇḍrasyāpatato nāgaṃ calantam iva parvatam | sahadevaḥ prayatnās tair nārācair ahanat tribhiḥ ||

Санджая сказал: С другой стороны, царь Пундры шел в атаку; его боевой слон казался движущейся горой. Сахадева, напрягая силы и сосредоточив ум, поразил его тремя стрелами-нарачами, ранил и сдержал натиск среди праведной ярости битвы.

पुण्ड्रस्यof (the) Pundra king
पुण्ड्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपुण्ड्र
FormMasculine, Genitive, Singular
आपततःof (him) attacking/rushing
आपततः:
Sambandha
TypeVerb
Rootआपत् (आ + पत्)
FormPresent active participle, Masculine, Genitive, Singular
नागम्elephant
नागम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Singular
चलन्तम्moving
चलन्तम्:
Visheshana
TypeVerb
Rootचल्
FormPresent active participle, Masculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
Upamana
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वतम्a mountain
पर्वतम्:
Upamana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Accusative, Singular
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रयत्नात्with effort / by exertion
प्रयत्नात्:
Karana
TypeNoun
Rootप्रयत्न
FormMasculine, Ablative, Singular
तैःwith those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
नाराचैःwith iron arrows (narācas)
नाराचैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाराच
FormMasculine, Instrumental, Plural
अहनत्struck/smote
अहनत्:
Kriya
TypeVerb
Rootहन्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sahadeva
P
Puṇḍra-rāja (king of Puṇḍra)
W
war-elephant (nāga)
N
nārāca arrows

Educational Q&A

In the battlefield setting, the verse highlights kṣatriya-dharma expressed as disciplined effort and timely action: Sahadeva meets a formidable threat (the charging war-elephant) not with panic but with focused, measured force.

The king of Puṇḍra advances in attack with his war-elephant, described as a moving mountain. Sahadeva counters by shooting three nārāca arrows with deliberate effort, wounding the elephant and blunting the charge.