Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Adhyāya 17 — गजयुद्ध-वृत्तान्तः, सहदेव-दुःशासन-संघर्षः, नकुल-कर्ण-समागमः

Elephant-battle account; Sahadeva–Duhshasana clash; Nakula–Karna encounter

ततोडस्य पार्थ: सगुणेषुकार्मुकं चकर्त भल्लैर्ध्वजमप्यलंकृतम्‌ । पुनर्नियन्तृन्‌ सह पादगोप्तृ- सतत: स चुक्रोध गिरिव्रजेश्वर:,तत्पश्चात्‌ अर्जुनने अपने भल्‍लोंद्वारा प्रत्यंचा और बाणोंसहित दण्डधारके धनुष तथा सजे-सजाये ध्वजको भी काट गिराया। फिर हाथीके महावतों तथा पादरक्षकोंको भी मार डाला। इससे गिरिव्रजके स्वामी दण्डधार अत्यन्त कुपित हो उठे

tato ’sya pārthaḥ sa-guṇeṣu kārmukaṃ cakarta bhallair dhvajam apy alaṅkṛtam | punar niyantṝn saha pāda-goptṛ-s tataḥ sa cukrodha girivrajeśvaraḥ ||

Санджая сказал: Тогда Партха (Арджуна) острыми стрелами бхалла разрубил на части его лук вместе с тетивой и сбил также украшенное знамя. Затем он перебил погонщиков слонов (махаутов) вместе с пешими стражами, охранявшими их. И тут владыка Гиривраджи, носитель оружия, подобного посоху, вспыхнул яростью неистовой — гнев его поднялся от потрясения при виде того, как в битве были уничтожены его воинские знаки и защитники.

ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
अस्यof him/of this (one)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
सगुणेषुin/at the bow-strings (lit. in the strings with qualities; here 'strings')
सगुणेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसगुण
FormNeuter, Locative, Plural
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Accusative, Singular
चकर्तcut/broke
चकर्त:
TypeVerb
Rootकृत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
भल्लैःwith sharp arrows (bhallas)
भल्लैः:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Plural
ध्वजम्banner/standard
ध्वजम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Accusative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अलंकृतम्adorned/decorated
अलंकृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअलंकृत
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
नियन्तॄन्drivers/handlers (controllers)
नियन्तॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootनियन्तृ
FormMasculine, Accusative, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
पादगोप्तृभिःwith the foot-guards (protectors of the feet)
पादगोप्तृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपादगोप्तृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सततःcontinually/constantly
सततः:
TypeIndeclinable
Rootसतत
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चुक्रोधbecame angry
चुक्रोध:
TypeVerb
Rootक्रुध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
गिरिव्रजेश्वरःlord of Girivraja (Magadha king)
गिरिव्रजेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootगिरिव्रजेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Arjuna)
G
Girivrajeśvara (lord of Girivraja/Magadha)
B
bow (kārmuka)
B
bowstring (guṇa)
B
bhalla-arrows
B
banner/standard (dhvaja)
D
drivers/mahouts (niyantṛ)
F
foot-guards (pāda-goptṛ)