Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha

Chariot Duel and Astra-Exchange

नृत्यमाने च ते सेने समेयातां परस्परम्‌ । तयो: पक्षप्रपक्षेभ्यो निर्जग्मुस्ते युयुत्मव:,वे दोनों सेनाएँ परस्पर नृत्य करती हुई-सी भिड़ गयीं। युद्धकी अभिलाषा रखनेवाले वीर उन दोनों व्यूहोंके पक्ष और प्रपक्षसे निकलने लगे

nṛtyamāne ca te sene sameyātāṃ parasparam | tayoḥ pakṣaprapakṣebhyo nirjagmus te yuyutsmavaḥ ||

Санджая сказал: Когда обе рати ринулись вперёд, словно в пляске, они сомкнулись друг с другом. Тогда воины, жаждущие битвы, стали высыпать с крыльев и контркрыльев обоих построений, устремляясь в самую гущу столкновения.

नृत्यमानेwhile (they) were moving/dancing
नृत्यमाने:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनृत्य (धातु: नृत्)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), स्त्री, सप्तमी, द्विवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेthose (two)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formस्त्री, प्रथमा, द्विवचन
सेनेthe two armies
सेने:
Karta
TypeNoun
Rootसेना
Formस्त्री, प्रथमा, द्विवचन
समेयाताम्came together/met
समेयाताम्:
TypeVerb
Rootसम् + इ (धातु: इ)
Formलिट् (परिपूर्ण/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम, द्विवचन
परस्परम्mutually, with each other
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
तयोःof those two
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
Formउभयलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन
पक्षwing/flank
पक्ष:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
प्रपक्षेभ्यःfrom the counter-wings/flanks
प्रपक्षेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रपक्ष
Formपुं, पञ्चमी, बहुवचन
निर्जग्मुःwent out/emerged
निर्जग्मुः:
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु: गम्)
Formलिट् (परिपूर्ण/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम, बहुवचन
तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
युयुत्सवःdesirous to fight
युयुत्सवः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुयुत्सु
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
the two armies (Pāṇḍava and Kaurava forces)
B
battle-formations (vyūha implied by pakṣa/prapakṣa)