Shloka 2

भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः

Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana

Devanagari script

संजय उवाच इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षस: । व्यनदत्‌ सुमहानादं भैमसेनिर्घटोत्कच:,संजय बोले--राजन्‌! इरावानको युद्धभूमिमें मारा गया देख भीमसेनका पुत्र राक्षस घटोत्कच बड़े जोरसे सिंहनाद करने लगा

Transliteration

sañjaya uvāca | irāvantaṃ tu nihataṃ saṅgrāme vīkṣya rākṣasaḥ | vyanadat sumahānādaṃ bhaimasenir ghaṭotkacaḥ ||

Translation

Санджая сказал: «О царь! Увидев Иравана убитым на поле брани, ракшаса Гхатоткача — сын Бхимасены — издал оглушительный рёв, свирепый клич, от которого содрогнулась вся картина сражения.»

Word by Word

• संजयः: Sanjaya
• संजयः: Karta
• Type: Noun
• Root: संजय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular

• इरावन्तम्: Iravan
• इरावन्तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इरावन्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• निहतम्: slain
• Type: Adjective
• Root: नि-हन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, kta (past passive participle)

• संग्रामे: in battle
• संग्रामे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संग्राम
• Form: Masculine, Locative, Singular

• वीक्ष्य: having seen
• Type: Verb
• Root: वि-ईक्ष्
• Form: ktvā (absolutive/gerund)

• राक्षसः: the rakshasa (demon)
• राक्षसः: Karta
• Type: Noun
• Root: राक्षस
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• व्यनदत्: roared/sounded
• Type: Verb
• Root: वि-नद्
• Form: Imperfect (Lan), Third, Singular

• सुमहानादम्: a very great roar
• सुमहानादम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सु-महानाद
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• भैमसेनिः: son of Bhimasena
• भैमसेनिः: Karta
• Type: Noun
• Root: भैमसेनि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• घटोत्कचः: Ghatotkacha
• घटोत्कचः: Karta
• Type: Noun
• Root: घटोत्कच
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Irāvān
• Ghaṭotkaca
• Bhīmasena
• saṅgrāma (battlefield)