Shloka 35
Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya
Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity
Devanagari script
अर्जुनेन हतै: संख्ये तथा भारत राजभि: । प्रबभौ वसुधा घोरा तत्र तत्र विशाम्पते,भारत! प्रजानाथ! जहाँ-तहाँ अर्जुनके द्वारा युद्धमें मारे गये राजाओंसे भरी हुई वह रणभूमि बड़ी भयानक जान पड़ती थी
Transliteration
sañjaya uvāca | arjunena hataiḥ saṅkhye tathā bhārata rājabhiḥ | prababhau vasudhā ghorā tatra tatra viśāmpate bhārata prajānātha ||
Translation
Санджая сказал: «О Бхарата, владыка народа, повелитель людей — там и здесь по всему полю брани земля казалась страшной, усеянной царями, павшими в теснине боя от руки Арджуны и других царственных воинов. Это зрелище возвещало ужасную цену кшатрийской распри, когда славу и долг ищут среди повсеместного разорения».
Word by Word
अर्जुनेनby Arjuna
अर्जुनेन:
Karana
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Instrumental, Singular
हतैःby the slain (ones)
हतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootहन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
तथाand also / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
राजभिःby kings
राजभिः:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रबभौshone forth / appeared
प्रबभौ:
TypeVerb
Rootभा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
वसुधाthe earth / ground
वसुधा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुधा
FormFeminine, Nominative, Singular
घोराterrible, dreadful
घोरा:
TypeAdjective
Rootघोर
FormFeminine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (here and there)
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
ArjunaB
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)K
kings/royal warriors (rājānaḥ)E
earth/ground (vasudhā)B
battlefield (saṅkhya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes