Shloka 42
Bhagadattā’s Deployment Against Ghaṭotkaca; Elephant-Corps Escalation
Devanagari script
य॑ य॑ हि धार्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे । हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद् ब्रवीमि ते,“मैं तुमसे यह सत्य कहता हूँ कि भीमसेन धृतराष्ट्रके पुत्रोमेंसे जिस-जिसको युद्धमें (अपने सामने आया हुआ) देख लेंगे, उसे प्रतिदिनके संग्राममें अवश्य मार डालेंगे
Translation
Я говорю тебе истину: на поле брани, кого бы из сыновей Дхритараштры ни увидел Бхимасена в сражении, того он непременно будет убивать — день за днём, в каждой битве.
Word by Word
यःwho(ever)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho(ever) (each one)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धार्तराष्ट्राणाम्of the sons of Dhṛtarāṣṭra
धार्तराष्ट्राणाम्:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Plural
भीमःBhīma
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormFuture (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
हनिष्यतिwill kill
हनिष्यति:
TypeVerb
Rootहन्
FormFuture (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin combat
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
नित्यम्always/constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes