Shloka 9
Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ
After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana
Devanagari script
क्रुद्धं तु पाण्डवं दृष्टवा देवगन्धर्वराक्षसा: । प्रविव्यथुर्महाराज व्याकुलं चाप्यभूज्जगत्,महाराज! पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरको कुपित देख देवता, गन्धर्व और राक्षस व्यथित हो उठे तथा सारा जगत् भी भयसे व्याकुल हो गया
Transliteration
kruddhaṁ tu pāṇḍavaṁ dṛṣṭvā devagandharvarākṣasāḥ | pravivyathur mahārāja vyākulaṁ cāpy abhūj jagat ||
Translation
О великий царь! Увидев Пандава Юдхиштхиру, пылающего гневом, боги, гандхарвы и ракшасы содрогнулись от ужаса; и весь мир пришёл в смятение от страха.
Word by Word
क्रुद्धम्angry
क्रुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (√क्रुध्)
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पाण्डवम्the Pandava (son of Pandu)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
देवgods
देव:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
गन्धर्वGandharvas
गन्धर्व:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
राक्षसाःRakshasas/demons
राक्षसाः:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रविव्यथुःwere greatly distressed/trembled
प्रविव्यथुः:
TypeVerb
Rootप्र + √व्यथ्
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
व्याकुलम्agitated/confused
व्याकुलम्:
Karta
TypeAdjective
Rootव्याकुल
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अभूत्became/was
अभूत्:
TypeVerb
Root√भू
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
जगत्the world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraP
Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira)D
DevasG
GandharvasR
RākṣasasJ
Jagat (the world)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes