Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः

Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal

कृपश्च रथिनां श्रेष्ठ; कौरव्यममितौजसम्‌ | आरोपयद्‌ रथं राजन्‌ दुर्योधनममर्षणम्‌,राजन! इसी प्रकार रथियोंमें श्रेष्ठ कृपाचार्यने अमर्षमें भरे हुए अमिततेजस्वी कुरुवंशी दुर्योधनको अपने रथपर चढ़ा लिया

sañjaya uvāca | kṛpaś ca rathināṃ śreṣṭhaḥ kauravyam amitaujasam | āropayad rathaṃ rājan duryodhanam amarṣaṇam ||

Санджая сказал: О царь, Крипа — лучший среди колесничих — помог Дурьодхане, куруйскому князю, чья мощь неизмерима и чьё сердце пылает обидой, взойти на свою колесницу.

कृपःKripa (Kripacharya)
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथिनाम्of chariot-warriors
रथिनाम्:
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःbest, foremost
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कौरव्यम्the Kaurava (scion of Kuru line)
कौरव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौरव्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अमितौजसम्of immeasurable vigor
अमितौजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आरोपयत्made (him) mount, placed (him) up
आरोपयत्:
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रथम्chariot
रथम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अमर्षणम्unforbearing, wrathful
अमर्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमर्षण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
K
Kripa (Kripacharya)
D
Duryodhana
K
Kaurava (Kuru lineage)
C
Chariot

Educational Q&A

The verse highlights how external support and institutional loyalty (a teacher-warrior aiding his prince) can empower action, while also hinting ethically that leadership driven by amarṣa (resentment) tends to intensify conflict and cloud discernment.

Sanjaya reports to Dhritarashtra that Kripacharya, a leading chariot-fighter, assists Duryodhana—described as immensely powerful yet seething with indignation—to mount his chariot, preparing him for the unfolding battle events.