Shloka 28
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
Devanagari script
यदि यामि विना भीम किं मां क्षत्र॑ वदिष्यति । एकायनगते भीमे मयि चावस्थिते युधि,“भीम एकमात्र युद्धके पथपर गये हैं और मैं भी युद्धस्थलमें उपस्थित हूँ। ऐसी दशामें यदि भीमसेनके बिना ही लौट जाऊँ तो क्षत्रियसमाज मुझे क्या कहेगा?
Transliteration
yadi yāmi vinā bhīma kiṁ māṁ kṣatra vadīṣyati | ekāyanagate bhīme mayi cāvāsthite yudhi ||
Translation
Санджая сказал: «Если я вернусь без Бхимы, что скажет обо мне воинское сословие? Когда Бхима один пошёл по пути битвы, а я тоже стою на поле брани, как мне возвратиться без него?»
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
यामिI go / I return
यामि:
TypeVerb
Rootया
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
क्षत्राःkshatriyas / warriors
क्षत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
वदिष्यन्तिwill say
वदिष्यन्ति:
TypeVerb
Rootवद्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
एकायनगतेwhen (he is) gone on a single path / alone on the war-path
एकायनगते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootएकायनगत
FormMasculine, Locative, Singular
भीमेin/when Bhima (is)
भीमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Locative, Singular
मयिin/when I (am)
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अवस्थितेbeing stationed / present
अवस्थिते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअवस्था
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Locative, Singular
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhīma (Bhīmasena)K
Kṣatriyas (warrior community)B
battlefield (yuddha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes