भीमसेन-दुर्योधन-समागमः
Bhīmasena–Duryodhana Engagement at Sunset
समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् | बभूव तुमुल: शब्द: सिंहानामिव नर्दताम्,जिनपर ध्वजा और पताकाएँ फहरा रही थीं, जिनका एक-एक अवयव सुवर्णभूषित हो विचित्र शोभा धारण करता था तथा जिनपर व्याप्रके चर्मका आवरण पड़ा हुआ था, ऐसे अनेक रथ उस समरांगणमें विचरते हुए शोभा पा रहे थे। समरमें एक-दूसरेसे भिड़कर परस्पर विजय पानेकी इच्छावाले शूरवीर सिंहके समान गर्जना कर रहे थे और उनका वह तुमुल नाद सब ओर गूँज रहा था
sametānāṃ ca samare jigīṣūṇāṃ parasparam | babhūva tumulaḥ śabdaḥ siṃhānām iva nardatām ||
Санджая сказал: Когда воины сошлись на поле брани, каждый жаждая одолеть другого, поднялся оглушительный рёв — словно рычание львов. Так явилась яростная решимость сражающихся, гонимых жаждой победы, и тяжесть войны, где сталкиваются долг и честолюбие.
संजय उवाच
The verse highlights the psychological and ethical intensity of war: when victory becomes the dominant aim, collective aggression swells into a single overwhelming force. It implicitly invites reflection on how desire for conquest (jigīṣā) amplifies conflict and its consequences.
Sañjaya describes the assembled fighters on the battlefield. As they close in, determined to defeat one another, their combined shouts and roars rise into a deafening tumult, compared to lions roaring.