Adhyāya 74 (Book 6, Bhīṣma-parva): Bhīma–Duryodhana re-engagement and afternoon escalation
विकर्ण: सहदेवेन चित्रसेन: शिखण्डिना,द्रोणेन समसज्जन्त सपुत्रेण महात्मना । प्रजानाथ! विकर्ण सहदेवके साथ और चित्रसेन शिखण्डीके साथ भिड़ गये। मत्स्यदेशीय योद्धाओंने दुर्योधन और शकुनिका सामना किया। ट्रपद, चेकितान और महारथी सात्यकि--ये अश्वत्थामासहित महामना द्रोणसे भिड़ गये || २१-२२ है ।।
sañjaya uvāca |
vikarṇaḥ sahadevena citrasenaḥ śikhaṇḍinā |
droṇena samasajjanta saputreṇa mahātmanā ||
kṛpaś ca kṛtavarmā ca dhṛṣṭadyumnam abhidrutau |
Санджая сказал: Викарна вступил в бой с Сахадевой, а Читрасена сошёлся со Шикхандиным. Великодушный Дрона, вместе со своим сыном, также ринулся в гущу сражения. И Крипа с Критавармой устремились прямо на Дхриштадьюмну. Так, когда каждый воин гнал коней вперёд и разворачивал боевых слонов и колесницы, всё войско оказалось сковано битвой со всех сторон — образ неумолимого напора войны, где личная вражда и клятвенный долг ведут людей к роковым встречам.
संजय उवाच
The verse underscores the Mahābhārata’s ethical tension: warriors act under vows, loyalties, and the kṣatriya code, yet the collective rush into combat shows how dharma in war becomes complex—duty-driven action can still lead to widespread suffering and irreversible outcomes.
Sanjaya reports specific pairings and charges on the battlefield: Vikarṇa fights Sahadeva, Chitrasena fights Śikhaṇḍin, Droṇa fights along with his son (Aśvatthāman), and Kṛpa with Kṛtavarmā rushes at Dhṛṣṭadyumna, as the wider army wheels horses, elephants, and chariots into all-around engagement.