Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

आत्मदोष-उपदेशः तथा भीम-धृष्टद्युम्नयोः संयोगः

Self-Causation Counsel and the Bhīma–Dhṛṣṭadyumna Convergence

शरशक्तिगदाभिस्ते खड्गैश्वामिततेजस: । निजघ्नु: समरे<न्योन्यं शूरा: परिघबाहव:,परिघके समान मोटी भुजाओंवाले अमित तेजस्वी शूरवीर योद्धा बाण, शक्ति और गदाओंद्वारा रणक्षेत्रमें एक-दूसरेको मार रहे थे

śaraśaktigadābhis te khaḍgaiś cāmitatejasaḥ | nijaghnur samare 'nyonyaṃ śūrāḥ parighabāhavaḥ ||

Санджая сказал: Те герои, чьи руки были подобны железным палицам и чьё сияние не знало меры, поражали друг друга в сражении — стрелами, копьями, булавами и мечами. Картина эта являет мрачную взаимность войны: доблесть и ратное мастерство, будучи впряжены в распрю, одинаково обращаются против своих же, раскрывая тяжкую нравственную цену кшатрийского боя.

शरशक्तिगदाभिःwith arrows, spears, and maces
शरशक्तिगदाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशर-शक्ति-गदा
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
खड्गैःwith swords
खड्गैः:
Karana
TypeNoun
Rootखड्ग
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
अमिततेजसःof immeasurable splendor (mighty)
अमिततेजसः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमित-तेजस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
निजघ्नुःslew/struck down
निजघ्नुः:
TypeVerb
Rootहन्
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अन्योन्यम्one another (each other)
अन्योन्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootअन्योन्य
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शूराःheroes/warriors
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
परिघबाहवःwhose arms were like iron bars (mace-like/club-like arms)
परिघबाहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिघ-बाहु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
arrows (śara)
S
spears/javelins (śakti)
M
maces (gadā)
S
swords (khaḍga)
B
battlefield (samara)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh symmetry of warfare: even the most radiant heroes, driven by martial duty and rivalry, become mutual destroyers. It invites reflection on dharma in conflict—valor may be praised, yet the ethical burden and human cost remain unavoidable.

Sañjaya reports that powerful warriors are fighting at close quarters, striking each other with multiple weapons—arrows, spears, maces, and swords—resulting in mutual slaughter amid the intensity of the battlefield.