Shloka 65
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् | देव! हम तो आपकी उपासनामें लगे रहते हैं। आपके नियमोंका पालन करते हुए आपके ही शरण हैं। विष्णो! हम सदा आप परमेश्वर एवं महेश्वरका पूजन ही करते हैं। आपकी ही कृपासे हमने पृथ्वीपर ऋषि, देवता, गन्धर्व, यक्ष, राक्षस, सर्प, पिशाच, मनुष्य, मृग, पक्षी तथा कीड़े-मकोड़े आदिकी सृष्टि की है ।। ६३-६४ ह ।। पद्मनाभ विशालाक्ष कृष्ण दु:खप्रणाशन,पद्मनाभ! विशाललोचन! दुःखहारी श्रीकृष्ण! आप ही सम्पूर्ण प्राणियोंके आश्रय और नेता हैं, आप ही संसारके गुरु हैं। देवेश्वरर! आपकी कृपादृष्टि होनेसे ही सब देवता सदा सुखी रहते हैं इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि विश्वोपाख्याने पजचषष्टितमो< ध्याय: इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वनें विश्वोपाख्यानविषयक पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
evam-ādi mayā sṛṣṭaṃ pṛthivyāṃ tvat-prasāda-jam | deva! vayaṃ tu tava upāsanāyāṃ lagnaḥ satataṃ tiṣṭhāmaḥ; tava niyamān pālayantaḥ tvām eva śaraṇaṃ gatāḥ | viṣṇo! vayaṃ sadā tvāṃ parameśvaraṃ maheśvaraṃ ca pūjayāmaḥ | tavaiva kṛpayā asmābhiḥ pṛthivyāṃ ṛṣayaḥ devāḥ gandharvāḥ yakṣāḥ rākṣasāḥ sarpāḥ piśācāḥ manuṣyāḥ mṛgāḥ pakṣiṇaḥ kīṭa-makoḍādayaś ca sṛṣṭāḥ | padmanābha viśālākṣa kṛṣṇa duḥkha-praṇāśana! tvam eva sarva-prāṇinām āśrayaḥ netā ca; tvam eva saṃsāra-guruḥ | deveśvara! tava kṛpā-dṛṣṭyā eva sarve devāḥ sadā sukhinaḥ bhavanti |
Бхишма сказал: «Всё это — начиная с сотворения существ — возникло на земле лишь по твоей милости. О Владыка, мы неизменно пребываем в поклонении тебе; соблюдая твои установления, мы ищем прибежища только в тебе одном. О Вишну, мы непрестанно чтим тебя как Верховного Господа и как Великого Владыку. По твоему состраданию мы явили на земле порядки бытия: риши, богов, гандхарвов, якш, ракшасов, нагов‑змеев, пишачей, людей, зверей, птиц и даже самых малых ползучих тварей. О Падманабха, Кришна с широкими очами, разрушитель скорби: ты — опора и вождь всех живых; ты — учитель мира. О Господь богов, лишь когда твой благостный взор нисходит на них, боги пребывают в вечном счастье».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge) and the primacy of divine grace: worship, obedience to divine ordinances, and reliance on the Lord are presented as the basis for well-being and for the ordered existence of the world.
Bhishma delivers a hymn of praise to Vishnu/Krishna, attributing the creation and sustenance of all classes of beings to the Lord’s compassion and declaring that even the gods’ happiness depends on the Lord’s gracious regard.