Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

भीष्मपर्व — अध्याय ६२: वासुदेवमहात्म्यप्रशंसा (देव–ब्रह्मसंवादः)

संनिवृत्तांस्ततस्तांस्तु दृष्टवा राजा सुयोधन: । अब्रवीत्‌ त्वरितो गत्वा भीष्मं शान्तनवं वच:,तब उन सबको लौटा हुआ देख राजा दुर्योधन तुरंत ही शान्तनुनन्दन भीष्मके पास जाकर बोला--

saṁnivṛttāṁs tataḥ tāṁs tu dṛṣṭvā rājā suyodhanaḥ | abravīt tvarito gatvā bhīṣmaṁ śāntanavaṁ vacaḥ ||

Санджая сказал: Тогда царь Суйодхана (Дурьодхана), увидев, что те люди возвращаются, поспешно отправился к Бхишме, сыну Шантану, и обратился к нему с речью. Этот миг подчёркивает тревожную поспешность Дурьодханы в военном совете — он ищет наставления у старца, чья власть и суждение, основанное на дхарме, могли укрепить дело Кауравов.

संनिवृत्तान्returned, turned back
संनिवृत्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंनिवृत्त (सम्-नि-√वृत्, क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुयोधनःSuyodhana (Duryodhana)
सुयोधनः:
Karta
TypeNoun
Rootसुयोधन
FormMasculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Root√ब्रू
FormImperfect (लङ्), 3, Singular, Parasmaipada
त्वरितःhastened, quickly (being in haste)
त्वरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरित (√त्वर्, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Root√गम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
शान्तनवम्son/descendant of Shantanu
शान्तनवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशान्तनव
FormMasculine, Accusative, Singular
वचःwords, speech
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Suyodhana (Duryodhana)
B
Bhīṣma
Ś
Śantanu

Educational Q&A

In a crisis, power alone is insufficient; leaders instinctively seek counsel from those with proven steadiness and dharma-based authority. The verse highlights the ethical weight of elder guidance in war, even when the cause is driven by ambition and fear.

Sañjaya reports that Duryodhana sees certain men returning (from a mission or movement just described) and, alarmed or pressed by the situation, quickly goes to Bhīṣma to speak—signaling a turn toward immediate strategic consultation.