Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
भीष्मस्तु निहते तस्मिन् सारथौ रथिनां वर: । वातायमानैस्तैरश्वैरपनीतो रणाजिरात्,रथियोंमें श्रेष्ठ भीष्म सारथिके मारे जानेपर हवाके समान भागनेवाले घोड़ोंके द्वारा रणभूमिसे बाहर कर दिये गये
bhīṣmas tu nihate tasmin sārathau rathināṃ varaḥ | vātāyamānais tair aśvair apanīto raṇājirāt ||
Санджая сказал: Когда тот возница был убит, Бхишма — лучший среди колесничих воинов — был унесён с поля брани теми конями, что теперь мчались, словно гонимые ветром. Стих подчёркивает: в войне даже величайшие скованы обстоятельствами; гибель одного опорного звена (возницы) может вынудить к отступлению, обнажая взаимозависимость и хрупкость, скрытые под покровом ратной мощи.
संजय उवाच
The verse highlights the dependence of even the mightiest warrior on supporting roles and conditions. The death of the charioteer becomes a decisive factor, showing that prowess alone does not guarantee control; in war, outcomes hinge on interconnected causes and sudden reversals.
Sañjaya reports that after Bhishma’s charioteer is killed, Bhishma is taken away from the fighting ground as the horses bolt wind-swift, effectively removing his chariot from the battlefield.