Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra
Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance
तेषां जवेनापततां भीष्म: शान्तनवो रणे | पाज्चाल्यं त्रिभिरानर्च्छत् सात्यकिं नवभि: शरै:,शान्तनुनन्दन भीष्मने रणभूमिमें वेगपूर्वक आक्रमण करनेवाले उन दसों महारथियोंमेंसे धृष्टद्यम्मको तीन और सात्यकिको नौ बाणोंसे गहरी चोट पहुँचायी
teṣāṁ javena āpatatāṁ bhīṣmaḥ śāntanavo raṇe | pāñcālyaṁ tribhir ānarccchat sātyakiṁ navabhiḥ śaraiḥ ||
Санджая сказал: Когда те воины стремительно ринулись вперёд, Бхишма, сын Шантану, встретил их в бою. Он поразил Дхриштадьюмну из панчалов тремя стрелами, а Сатьяки — девятью, явив неумолимую, выученную силу бывалого военачальника, чей долг — сдержать натиск врага даже под тяжестью нравственного бремени войны, где гибнут родичи от руки родичей.
संजय उवाच
The verse highlights kṣatriya-dharma in its stark form: a commander must restrain an onrushing enemy through measured, effective force. It also implicitly underscores the ethical weight of war—skill and duty operate within a tragic field where even righteous discipline entails harm.
As a group of warriors charge forward, Bhīṣma counters their momentum. He wounds Dhṛṣṭadyumna with three arrows and Sātyaki with nine, demonstrating his battlefield superiority and his role as the Kaurava bulwark in the Kurukṣetra war.