Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions

द्रोणं द्रुपदपुत्रस्तु प्रतिविव्याध संयुगे । तावन्योन्यं सुसंक्रुद्धौ चक्रतु: सुभृशं॑ रणम्‌,तत्पश्चात्‌ द्रुपदपुत्र धृष्टद्यम्नने दूसरा धनुष लेकर चौदह सायक चलाये और उस युद्धभूमिमें द्रोणाचार्यको घायल कर दिया। फिर तो वे दोनों एक-दूसरेपर अत्यन्त कुपित हो भीषण संग्राम करने लगे

sañjaya uvāca | droṇaṃ drupadaputrastu prativivyādha saṃyuge | tāv anyonyaṃ susaṃkruddhau cakratuḥ subhṛśaṃ raṇam |

Санджая сказал: В самой гуще сражения сын Друпады нанес ответный удар Дроне. Затем оба — пылая яростью друг к другу — вступили в поединок необычайной свирепости. Эта картина показывает, как личная вражда и уязвлённая гордость способны разжечь насилие на поле брани даже между мастерами оружия, когда гнев затмевает самообладание и требования дхармы в войне.

द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रुपदपुत्रःthe son of Drupada (Dhrishtadyumna)
द्रुपदपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुपद-पुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रतिविव्याधpierced/struck (in return)
प्रतिविव्याध:
TypeVerb
Rootवि-व्यध्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
अन्योन्यम्each other/mutually
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
सुसंक्रुद्धौhighly enraged
सुसंक्रुद्धौ:
TypeAdjective
Rootसु-संक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
चक्रतुःthey did/made
चक्रतुः:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Dual, Parasmaipada
सुभृशम्exceedingly/very greatly
सुभृशम्:
TypeIndeclinable
Rootसुभृश
रणम्battle/fight
रणम्:
Karma
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa (Droṇācārya)
D
Drupada
D
Dhṛṣṭadyumna (Drupada’s son)
B
battlefield (saṃyuga/raṇa)

Educational Q&A

The verse highlights how anger and personal rivalry can escalate conflict beyond strategic necessity. Even within a dharma-framed war, unchecked wrath (krodha) can dominate conduct, making the battle more brutal and ethically precarious.

Sañjaya reports that Dhṛṣṭadyumna, the son of Drupada, counterattacks and wounds Droṇa in the fight. After this exchange, the two warriors, mutually enraged, engage in a very fierce one-on-one combat.