Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Rāja-Vidyā Rāja-Guhya Yoga (राजविद्या राजगुह्य योग) — The Yoga of Royal Knowledge and Royal Secret

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्रमोहेन भारत । सर्वभूतानि सम्मोहं सर्गे यान्ति परंतप,क्योंकि हे भरतवंशी अर्जुन! संसारमें इच्छा और द्वेषसे उत्पन्न सुख-दु:खादि द्वन्द्धरूप मोहसे* सम्पूर्ण प्राणी अत्यन्त अज्ञताको प्राप्त हो रहे हैं

icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata | sarvabhūtāni sammohaṁ sarge yānti parantapa ||

О Арджуна, потомок Бхараты! Из-за омрачения, рождаемого парой противоположностей—возникающих из желания и отвращения, как удовольствие и боль,—все существа в самый миг своего появления в мире впадают в глубокое заблуждение. Эта смута связывает их ошибочным суждением и страданием, затмевая верное различение и нравственную ясность.

इच्छा-द्वेष-समुत्थेनarisen from desire and hatred (by that)
इच्छा-द्वेष-समुत्थेन:
Karana
TypeAdjective
Rootइच्छा-द्वेष-समुत्थ (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
द्वन्द्व-मोहेनby delusion in the form of pairs of opposites
द्वन्द्व-मोहेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्वन्द्व-मोह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्व-भूतानिall beings
सर्व-भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
सम्मोहम्to delusion, bewilderment
सम्मोहम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्मोह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्गेin creation, in the world-process
सर्गे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
यान्तिgo, attain
यान्ति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormPresent (Lat), Third, Plural
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
Bhārata (epithet)
P
Parantapa (epithet)

Educational Q&A

The verse identifies the psychological root of bondage: desire (icchā) and aversion (dveṣa) generate the experience of dualities (dvandva), which in turn produces delusion (moha). This delusion clouds discernment, causing beings to misread reality and pursue harmful or shortsighted choices instead of dharmic clarity.

Within the Gītā dialogue set on the battlefield, Arjuna addresses Kṛṣṇa using heroic epithets and reflects on why beings become confused. He points to the universal condition of embodied life: from the outset of creation/birth, beings are caught in desire–aversion and the resulting dualistic thinking, which leads to pervasive bewilderment.