Shloka 24
Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies
Devanagari script
सृंजयाश्च महेष्वासा धृष्टद्युम्नपुरोगमा: । भीष्मजी चाँदीके बने हुए सुन्दर रथपर विराजमान थे। उनकी तालचिह्रित स्वर्णमयी ध्वजा आकाशमें फहरा रही थी। उस समय कौरवों
Translation
Великие лучники из рода Шринджая, во главе с Дхриштадьюмной, двинулись вперед. Бхишма величаво восседал на прекрасной колеснице; его золотое знамя со знаком пальмы тала развевалось в небе. Тогда кауравы, пандавы и могучие лучники Шринджая, такие как Дхриштадьюмна, увидели его словно солнце, скрытое среди белых облаков.
Word by Word
सृंजयाःthe Sṛñjayas
सृंजयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसृंजय
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महेष्वासाःgreat archers (lit. those with great bows)
महेष्वासाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Plural
धृष्टद्युम्नby/with Dhṛṣṭadyumna
धृष्टद्युम्न:
Karana
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुरोगमाःhaving (him) in front; led by (him)
पुरोगमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरोगम
FormMasculine, Nominative, Plural
जृम्भमाणम्yawning/expanding (as if stretching)
जृम्भमाणम्:
Karma
TypeVerb
Rootजृम्भ्
Formशानच् (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
महासिंहम्a great lion
महासिंहम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहासिंह
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
क्षुद्रमृगाःsmall deer (little animals)
क्षुद्रमृगाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुद्रमृग
FormMasculine, Nominative, Plural
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes