Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies

दशैते पुरुषव्याप्रा: शूरा परिघबाहव: । अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणा:

daśaite puruṣavyāprāḥ śūrā pari-gha-bāhavaḥ | akṣauhiṇīnāṃ patayo yajvāno bhūri-dakṣiṇāḥ ||

Санджая сказал: Эти десять деятельных мужей — герои с руками, как железные палицы, — были владыками войск, каждый — господин одной акшаухини. Они были жертвователями, совершавшими великие обряды и щедро раздававшими дакшину. В нравственной перспективе эпоса стих подчёркивает парадокс войны на Курукшетре: люди, прославленные доблестью и публичным благочестием, теперь стоят во главе конфликта, который испытает ту самую дхарму, ради которой, казалось бы, и совершались их жертвы.

दशten
दश:
Karta
TypeAdjective
Rootदशन्
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पुरुषव्याप्राःtiger-like men (man-tigers)
पुरुषव्याप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषव्याप्र
FormMasculine, Nominative, Plural
शूराःheroes, valiant
शूराः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
परिघबाहवःhaving arms like iron bars/maces
परिघबाहवः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिघबाहु
FormMasculine, Nominative, Plural
अक्षौहिणीनाम्of (the) akṣauhiṇī armies
अक्षौहिणीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Genitive, Plural
पतयःlords, commanders
पतयः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Plural
यज्वानःsacrificers (performers of yajñas)
यज्वानः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्वन्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूरिदक्षिणाःhaving abundant sacrificial gifts
भूरिदक्षिणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभूरिदक्षिण
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
akṣauhiṇī
D
dakṣiṇā
Y
yajña

Educational Q&A

The verse highlights that worldly merit (great sacrifices and generous gifts) and martial excellence can coexist with participation in destructive war; it invites reflection on how dharma is tested when power, prestige, and duty converge on the battlefield.

Sañjaya is describing to Dhṛtarāṣṭra the prominent Kaurava-side leaders who each command an akṣauhiṇī, emphasizing their strength and their reputation as accomplished sacrificers and generous patrons.