Shloka 5
भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall
Devanagari script
हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् । प्रत्यक्ष यन््मया दृष्ट॑ दृष्ट योगबलेन च
Translation
Санджая сказал: «О владыка земли, о слонах, о конях и о царях с несравненным сиянием — всё, что я видел собственными глазами и что постиг как свидетель силой йоги, — я поведаю полностью. Слушай. Не ввергай ум в скорбь; о повелитель людей, воистину весь этот замысел судьбы открылся мне ещё прежде».
Word by Word
हयानाम्of horses
हयानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गजानाम्of elephants
गजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अमिततेजसाम्of those of immeasurable splendor
अमिततेजसाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअमिततेजस्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रत्यक्षम्directly, before the eyes
प्रत्यक्षम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रत्यक्ष
यत्which/what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
दृष्टयोगबलेनby the power of yoga (by yogic vision)
दृष्टयोगबलेन:
Karana
TypeNoun
Rootदृष्ट-योग-बल
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भूपालO king (protector of the earth)
भूपाल:
TypeNoun
Rootभूपाल
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes