Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

समभ्यधावंस्त्वरिताश्रित्रकार्मुकधारिण: । सात्यकि, भीमसेन, ट्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, विराट, द्रुपद, राक्षस घटोत्कव और अभिमन्यु--ये सात वीर क्रोधसे मूर्च्छित हो तुरंत ही विचित्र धनुष धारण किये वहाँ दौड़े आये || २०-२१ है ।। तेषां समभवद्‌ युद्ध तुमुलं लोमहर्षणम्‌,अताडयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन्‍्त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे

sañjaya uvāca | samabhyadhāvaṁs tvaritāśritakārmukadhāriṇaḥ—sātyakiḥ, bhīmasenaḥ, drupadakumāro dhṛṣṭadyumnaḥ, virāṭaḥ, drupadaḥ, rākṣaso ghaṭotkacaḥ, abhimanyuś ca—ete vīrāḥ krodhasaṁmūrcchitāḥ kṣipram eva vicitradhanurdharāḥ tatra dhāvamānāḥ || teṣāṁ samabhavad yuddhaṁ tumulaṁ lomaharṣaṇam | atāḍayan raṇe bhīṣmaṁ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ ||

Санджая сказал: Затем, держа луки и стремительно бросившись к тому месту, Сатьяки, Бхимасена, Дхриштадьюмна — сын Друпады, Вирата, Друпада, ракшаса Гхатоткача и Абхиманью — эти семеро героев, обезумевшие от гнева и вооружённые дивными луками, примчались туда. От их натиска поднялась бурная, леденящая кровь сеча. Объединившись как Шринджайи, они поражали Бхишму в бою со всех сторон.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सम्together/fully (preverb)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
अभवत्arose/occurred
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
तुमुलम्tumultuous
तुमुलम्:
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormNeuter, Nominative, Singular
लोमहर्षणम्hair-raising/terrifying
लोमहर्षणम्:
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
अताडयन्they struck/assailed
अताडयन्:
TypeVerb
Rootताड्
FormImperfect, 3, Plural, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिता:united/together
सहिता::
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वall
सर्व:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
सृञ्जयाःthe Sṛñjayas
सृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
B
Bhīmasena
D
Dhṛṣṭadyumna
V
Virāṭa
D
Drupada
G
Ghaṭotkaca
A
Abhimanyu
B
Bhīṣma
S
Sṛñjayas
B
bows (kārmuka/dhanus)
B
battlefield (raṇa)

Educational Q&A

The passage highlights the tension between righteous duty and the destructive force of anger: warriors act within kṣatriya-dharma (organized, united assault in war), yet the text also marks the psychological cost—krodha (wrath) driving action and the battle becoming ‘lomaharṣaṇa,’ a reminder of war’s terrifying moral weight.

A group of seven prominent Pāṇḍava-aligned heroes—Sātyaki, Bhīma, Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa, Drupada, Ghaṭotkaca, and Abhimanyu—charge together and engage Bhīṣma. Their coordinated attack produces a fierce, tumultuous clash as they attempt to overwhelm the Kuru commander from all sides.