Shloka 17

Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance

Devanagari script

ततः प्रववृते युद्ध तव तेषां च भारत । अन्योन्यं निध्नतां राजन्‌ यमराष्ट्रविवर्धनम्‌,भारत! (उस दिन भी व्यूह-रचनाके बाद) आपके और पाण्डवोंकी सेनामें युद्ध आरम्भ हुआ। राजन! परस्पर घातक प्रहार करनेवाले उन वीरोंका युद्ध यमराजके राज्यकी वृद्धि करनेवाला था

Transliteration

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tava teṣāṃ ca bhārata | anyonyaṃ nidhnatāṃ rājan yamarāṣṭravivardhanam ||

Translation

Санджая сказал: «И тогда, о Бхарата, началась битва между твоими силами и их силами. О царь, когда те воины поражали друг друга насмерть, тот бой стал приращением царства Ямы, раздувая владения Смерти взаимной резнёй».

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• प्रववृते: began, set in motion
• Type: Verb
• Root: प्र+वृत्
• Form: लिट् (perfect), आत्मनेपद, 3, singular

• युद्धम्: the battle
• युद्धम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युद्ध
• Form: neuter, nominative, singular

• तव: of you/your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: genitive, singular

• तेषाम्: of them (those)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: masculine, genitive, plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भारत: O Bharata (descendant of Bharata)
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: masculine, vocative, singular

• अन्योन्यम्: mutually, one another
• Type: Indeclinable
• Root: अन्योन्य

• निध्नताम्: of those striking/killing
• Type: Verb
• Root: नि+हन्
• Form: शतृ (present active participle), masculine, genitive, plural

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: masculine, vocative, singular

• यम: of Yama
• Type: Noun
• Root: यम
• Form: masculine, genitive, singular

• राष्ट्र: of the realm/kingdom
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र
• Form: neuter, genitive, singular

• विवर्धनम्: increasing, augmenting
• Type: Adjective
• Root: वि+वर्धन
• Form: ल्युट् (verbal noun used adjectivally), neuter, nominative, singular

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: masculine, vocative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (addressed as Bhārata, Rājan)
• Yama